Ile gotówki trzymać w domu i jakie dokumenty skopiować na kryzys

Gdy zgaśnie prąd, przestają działać terminale w sklepach, bankomaty i bankowość w telefonie. Wtedy liczy się to, co masz w portfelu i w teczce. Ile gotówki trzymać w domu? Szukałem oficjalnej kwoty i jej nie ma. Są za to dobre punkty odniesienia z innych krajów, z których tu skorzystam.

Druga połowa tematu to papiery. Dowód, polisy, lista leków, numer księgi wieczystej. Jeśli musisz szybko wyjść z domu albo woda zaleje piwnicę, kopie zrobione wcześniej oszczędzą Ci tygodni nerwów.

Ten tekst jest częścią ogólnego planu przygotowań. Nie musisz robić wszystkiego naraz. Wystarczy jedno popołudnie i koperta.

Co mówi Poradnik bezpieczeństwa o gotówce i dokumentach

Rządowy Poradnik bezpieczeństwa (MON, MSWiA, RCB, 2025) wymienia gotówkę trzy razy. Raz w zapasach domowych na minimum 3 dni: „gotówka w różnych nominałach”. Drugi raz w części o długotrwałym braku prądu (blackoucie), który może potrwać nawet kilka dni, a wtedy stracisz między innymi możliwość płacenia kartą. Trzeci raz w plecaku ewakuacyjnym: dokumenty, kopie na pendrivie i gotówka w różnych nominałach (Poradnik bezpieczeństwa, Centrum Obsługi Informatycznej).

Zwróć uwagę na to, czego w Poradniku nie ma: konkretnej kwoty. Media, które pisały o tej rekomendacji, też to zauważały. Portal Interia podkreślał, że rząd radzi gotówkę w różnych nominałach, ale nie podaje sumy (Interia Biznes).

Poradnik mówi też o dokumentach w kilku miejscach. Radzi trzymać w jednym miejscu dokumentację medyczną, mieć kartę grupy krwi (można ją uzyskać w centrum krwiodawstwa lub laboratorium) i regularnie robić kopie zapasowe ważnych plików i dokumentów. Przypomina również o regularnym przeglądzie ubezpieczenia domu lub mieszkania.

Ile gotówki trzymać w domu

Skoro nie ma oficjalnej kwoty, trzeba się oprzeć na tym, co mówią instytucje w innych krajach.

• Holandia. Bank centralny (De Nederlandsche Bank) radzi trzymać w domu 70 euro na dorosłego i 30 euro na dziecko. Kwota ma pokryć najważniejsze wydatki, jak woda, jedzenie i transport, przez pierwsze 72 godziny po awarii lub katastrofie (De Nederlandsche Bank). Według Interii to w przeliczeniu około 300 zł na dorosłego i 130 zł na dziecko.
• Hiszpania. Po kwietniowym blackoucie Banco de España napisał, że dobrze jest mieć niewielką kwotę na zakupy podstawowych rzeczy. Przytoczył przy tym wytyczne EBC: 70-100 euro na osobę lub kwota wystarczająca na 72 godziny (Banco de España).

To są wskazówki, nie przepisy. Holenderskie 70 euro to dosłownie kilka dni skromnych zakupów. Moja zasada, wyraźnie nieoficjalna: policz, ile wydajesz na jedzenie, leki i paliwo przez trzy do pięciu dni, i dodaj trochę zapasu. Dla rodziny 2 plus 2 wychodzi orientacyjnie 800-1 500 zł. Jeśli to dla Ciebie dużo, zacznij od 300 zł i dokładaj po trochu.

Uwaga: nie trzymaj w domu oszczędności życia. To zapas na kilka dni, nie sejf na lata. Dom może się spalić, zostać okradziony albo zalany. Sprawdź w warunkach polisy, czy i do jakiej kwoty obejmuje gotówkę. Reszta pieniędzy bezpieczniej leży na koncie.

Jakie nominały

Poradnik mówi o różnych nominałach, a Wrocław w swoim poradniku „Dom gotowy na wszystko” radzi wprost drobne banknoty, bo w kryzysie sprzedawca może nie mieć jak wydać reszty (Urząd Miejski Wrocławia). W praktyce:

• banknoty 10, 20 i 50 zł wystarczą na większość zakupów,
• kilka banknotów 100 zł na większe wydatki,
• trochę monet, na przykład na parking, bułkę i kiosk,
• unikaj samych 200 i 500 zł, bo na stacji paliw w kolejce nikt nie rozmieni.

Gdzie trzymać gotówkę

Zasady są proste. Podziel ją, nie trzymaj w jednym miejscu. Jedną część schowaj w mieszkaniu, w miejscu, które znasz Ty i druga dorosła osoba, w wodoodpornym woreczku lub kopercie. Drugą część miej w plecaku ewakuacyjnym lub torbie przy drzwiach, żebyś mógł ją zabrać. Nie trzymaj jej tam, gdzie grozi pożar albo zalanie, i nie zapomnij, gdzie ją schowałeś. Gotówka schowana tak, że sam jej nie znajdziesz, nie pomoże nikomu.

Dobrym nawykiem jest co kilka miesięcy sprawdzić, czy pieniądze są na miejscu.

Lekcja z przeszłości: 28 kwietnia 2025 roku o 12:33 w Hiszpanii i Portugalii zgasło światło (ENTSO-E). Hiszpański bank centralny opisał, że płatności elektroniczne po prostu przestały działać, a część bankomatów wyczerpała banknoty albo wyłączyła się z braku zasilania i łączności. W niektórych miejscach blackout trwał prawie dobę (Banco de España). Wniosek: karta to wygoda, ale nie gwarancja.

Kopie dokumentów na wypadek ewakuacji

Teraz papiery. Poradnik radzi w plecaku ewakuacyjnym mieć dokumenty i ich kopie na pendrivie. Wrocław dodaje: kopie dowodu, paszportu, polis i numerów kont w wodoodpornym etui. Połączmy to w jeden schemat.

Co skopiować

Lista dla typowego domu lub mieszkania:

• dowody osobiste i paszporty, wszystkich domowników,
• numery PESEL rodziny wypisane na kartce,
• akt własności, numer księgi wieczystej lub umowa najmu,
• polisy ubezpieczeniowe domu, mieszkania, samochodu i życia, razem z numerami telefonów do zgłaszania szkód,
• dowód rejestracyjny i prawo jazdy,
• numery kont bankowych i telefony do banków,
• akty urodzenia i małżeństwa, świadectwa szkolne (jeśli potrzebujesz ich w pracy lub w urzędzie),
• dokumentacja medyczna w jednym miejscu, jak radzi Poradnik,
• lista leków przyjmowanych na stałe, z nazwami i dawkami zgodnymi z zaleceniem lekarza, oraz informacje o chorobach i alergiach (do apteczki, zob. domowa apteczka),
• karta grupy krwi, jeśli ją masz,
• dokumentacja zdrowotna zwierzęcia i potwierdzenia szczepień.

Kopia papierowa

Zrób ksero lub wydruki i włóż do wodoodpornej teczki lub etui. Trzymaj ją w jednym znanym miejscu, na przykład w szafie w przedpokoju. Drugą kopię zostaw u zaufanej osoby w innym mieście: u rodziców, rodzeństwa albo przyjaciół. Gdyby Twój dom przestał być dostępny, na przykład z powodu powodzi, te kopie przetrwają. Co robić, gdy rzeka rośnie, opisałem w tekście o przygotowaniu domu na powódź.

Kopia cyfrowa

Zrób skany lub zdjęcia i zapisz je na pendrivie, a drugą kopię w chmurze chronionej mocnym hasłem i dwuetapową weryfikacją. Poradnik też zaleca dwuetapową weryfikację i regularne kopie zapasowe plików. Skany dokumentów zawierają dane wrażliwe, więc dobrze zabezpiecz pendrive, na przykład szyfrowaniem lub archiwum chronionym hasłem. Pendrive trzymaj razem z papierową kopią.

Pamiętaj o odświeżeniu kopii po zmianie dowodu, wymianie polisy lub zmianie adresu. Wpisz to do kalendarza razem z przeglądem zapasów.

Bezpieczeństwo: Poradnik radzi w czasie ewakuacji, żeby nie oddawać dokumentów osobom, które oferują pomoc lub transport. Jeśli chcesz skorzystać z transportu, prześlij bliskim numer rejestracyjny pojazdu i adres, w którym jesteś. Kopie i oryginały zostają przy Tobie.

mObywatel bez internetu: co wiemy

mObywatel jest wygodny, ale w kryzysie nie można na nim bezkrytycznie polegać. Według serwisu Antyweb mDowód można wyświetlić offline, czyli bez dostępu do internetu, ale tylko jeśli aplikacja jest wcześniej aktywowana, a dokument dodany (Antyweb). Bez internetu nie aktywujesz aplikacji ani nie pobierzesz nowych dokumentów. Doniesienia medialne wspominają też, że niektóre placówki nadal wymagają tradycyjnego dowodu.

Wniosek jest praktyczny. Skonfiguruj mObywatela, gdy masz zasięg. Sprawdź, czy mDowód otwiera się w trybie samolotowym. Ale w torbie trzymaj fizyczny dowód, bo telefon może się rozładować. Nie znam oficjalnej listy sytuacji, w których sam telefon wystarczy, więc jej tu nie podaję. Sprawdź w aplikacji i na stronie gov.pl, jak to działa w Twojej wersji.

Zdjęcia mienia dla ubezpieczyciela

To najtańszy sposób na szybszy kontakt z ubezpieczycielem po szkodzie. Przejdź po mieszkaniu z telefonem i nagraj krótki film: meble, sprzęt, ubrania, szafy otwarte. Dodaj zdjęcia paragonów i numerów seryjnych droższych rzeczy. Wgraj do chmury i skopiuj na pendrive. Po powodzi czy pożarze będziesz miał dowód, co stało w domu. Poradnik przypomina zresztą o regularnym przeglądzie ubezpieczenia domu lub mieszkania.

Co zrobić w ten weekend

• Sprawdź, ile masz teraz gotówki w domu, i ustal cel (np. 300 zł, potem więcej)
• Rozmień część pieniędzy na małe nominały i trochę monet
• Podziel gotówkę na dwie koperty i schowaj w miejscach, które znasz
• Wypisz dokumenty z listy i znajdź ich oryginały
• Zrób ksero lub skany i włóż do wodoodpornej teczki
• Zapisz kopie na pendrivie i w zabezpieczonej chmurze
• Wypisz na kartce numery PESEL rodziny, konta, polisy i leki
• Nagraj film z zawartością mieszkania dla ubezpieczyciela
• Skonfiguruj mObywatela i sprawdź mDowód w trybie samolotowym
• Zostaw drugą kopię u zaufanej osoby poza miastem
• Wpisz do kalendarza przegląd za 6 miesięcy

Powiązane: rodzinny plan awaryjny, w którym wpisujesz, gdzie leżą dokumenty i plecak.

Najczęściej zadawane pytania

Ile gotówki trzymać w domu na wypadek kryzysu?

Oficjalnej kwoty w Polsce nie ma. Poradnik bezpieczeństwa radzi gotówkę w różnych nominałach. Dla porównania holenderski bank centralny podaje 70 euro na dorosłego i 30 euro na dziecko na 72 godziny. Rozsądnie zacząć od kilkuset złotych i zwiększać zapas, licząc koszt kilku dni zakupów, leków i paliwa.

W jakich nominałach trzymać gotówkę na kryzys?

W małych i średnich: 10, 20 i 50 zł, plus kilka banknotów 100 zł i trochę monet. W kryzysie sprzedawca może nie mieć jak wydać reszty, więc duże nominały są kłopotliwe. Tak radzi też Wrocław w poradniku „Dom gotowy na wszystko”. Banknoty trzymaj w kopercie lub woreczku odpornym na wodę.

Gdzie przechowywać gotówkę w domu?

W kilku miejscach, nie w jednym. Część w mieszkaniu w miejscu znanym dwóm dorosłym, część w plecaku ewakuacyjnym lub torbie przy drzwiach. Unikaj miejsc narażonych na pożar i wodę. Nie przechowuj tam oszczędności życia. Sprawdź w warunkach polisy, czy i do jakiej kwoty obejmuje gotówkę.

Jakie dokumenty skopiować na wypadek ewakuacji?

Dowody i paszporty, listę PESEL rodziny, akt własności lub numer księgi wieczystej, polisy, numery kont, dokumentację medyczną i listę leków. Poradnik radzi mieć kopie na pendrivie, a Wrocław kopie w wodoodpornym etui. Drugą kopię zostaw u zaufanej osoby w innym mieście.

Czy mObywatel działa bez internetu?

Częściowo. Według serwisu Antyweb mDowód można pokazać bez dostępu do internetu, ale aplikację trzeba wcześniej aktywować, a dokument dodać. Bez internetu nie aktywujesz aplikacji ani nie pobierzesz nowych dokumentów. Nie wszędzie wystarczy telefon, więc noś też fizyczny dowód. Sprawdź swoją wersję aplikacji na gov.pl.

Czy w kryzysie zawsze trzeba mieć gotówkę, jeśli płacę telefonem?

Telefon też zależy od prądu i sieci. W hiszpańskim blackoucie według tamtejszego banku centralnego nie działały płatności elektroniczne. Dlatego mały zapas gotówki to ubezpieczenie od awarii, a nie powrót do przeszłości. Płać kartą na co dzień, ale miej kopertę w domu.

Źródła

• Poradnik bezpieczeństwa 2025 (PDF), Centrum Obsługi Informatycznej
• Rządowy poradnik bezpieczeństwa o pieniądzach, Interia Biznes
• Contant geld in jouw noodpakket, De Nederlandsche Bank
• How do we pay when the power goes out? Banco de España
• 28 April 2025 Blackout, ENTSO-E
• Dom gotowy na wszystko: jak przetrwać 72 godziny, Urząd Miejski Wrocławia
• mObywatel w trybie offline, Antyweb